Olga "Kora" Jackowska
Muzyk

Biografia

Kora, właści­wie Olga Aleksan­dra Sipowicz z domu Ostrow­ska, primo voto Jackow­ska (ur. 8 czerwca 1951 w Krakowie, zm. 28 lipca 2018 w Bliżowie) – polska piosen­kar­ka rockowa i autorka tekstów, w latach 1976–2008 wokalist­ka zespołu Maanam. Uważana za jedną z najbar­dziej chary­zma­tycz­nych i wybit­nych postaci w historii polskie­go rocka. Uznawana za ikonę polskie­go rocka.

Młodość

Pocho­dzi­ła z ubogiego domu. Była piątym i najmłod­szym dziec­kiem Marcina Ostrow­skie­go (ur. 1897 w Buczaczu, zm. 1960 w Krakowie) i Emilii Ostrow­skiej z domu Siarkie­wicz (ur. 1908 w Stani­sła­wo­wie, zm. 1971), jego drugiej żony. Do 1939 Ostrow­ski był komen­dan­tem Policji Państwo­wej w Buczaczu. Po agresji ZSRR na Polskę aresz­to­wa­ny przez NKWD zdołał uciec z więzie­nia i przedo­stał się do General­ne­go Guber­na­tor­stwa. W tym samym czasie jego pierwsza żona i córki zostały depor­to­wa­ne do ZSRR (żona zmarła na zesłaniu).

Rodzice Kory poznali się po II wojnie świato­wej w Krakowie, gdzie oboje praco­wa­li jako urzęd­ni­cy. Gdy miała 4 lata, matka zacho­ro­wa­ła na gruźlicę. Ze względu na trudną sytuację material­ną rodziców Kora trafiła do domu dziecka prowa­dzo­ne­go przez siostry prezent­ki w Jorda­no­wie. Spędziła tam 5 lat aż do ukończe­nia II klasy szkoły podsta­wo­wej. Do rodzin­ne­go domu wróciła w 1960 roku tuż po śmierci ojca. W tym czasie padła ofiarą molesto­wa­nia seksu­al­ne­go przez katolic­kie­go księdza. Później musiała przenieść się do Jabło­no­wa Pomor­skie­go, gdzie przez kolejny rok miesz­ka­ła u swoich wujostwa i uczęsz­cza­ła do szkoły podsta­wo­wej w klasie IV. Dalszą edukację w szkole podsta­wo­wej i średniej konty­nu­owa­ła w rodzin­nym mieście, aż do złożenia egzaminu dojrza­ło­ści w VII Liceum Ogólno­kształ­cą­cym im. Zofii Nałkow­skiej w Krakowie.

Jako nasto­lat­ka była silnie związana z krakow­skim środo­wi­skiem artystycz­nym i hippi­sow­skim. Przyjaź­ni­ła się z Piotrem Skrzy­nec­kim, Jerzym Beresiem, Wiesła­wem Dymnym, Krystyną Zachwa­to­wicz czy Piotrem Markiem. To w czasach hippi­sow­skich przyjęła swój pseudo­nim "Kora". Tuż po maturze poznała Marka Jackow­skie­go, muzyka grup Vox Gentis i Anawa, którego poślu­bi­ła w grudniu 1971. Przez blisko dwa lata praco­wa­ła jako psycho­te­ra­peut­ka w Klinice Psychia­trii Dziecię­cej w Krakowie. Spora­dycz­nie wystę­po­wa­ła wówczas na koncer­tach nowego zespołu męża, Osjan, któremu akompa­nio­wa­ła na fujarce i z którym koncer­to­wa­ła po Polsce m.in. wspólnie z Donem Cherry.

Kariera

Z zespołem Maanam

Jako wokalist­ka zadebiu­to­wa­ła w kolejnym zespole Jackow­skie­go, utworzo­nym w 1975 wraz z Milo Kurtisem duecie M-a-M grającym alter­na­tyw­ną, inspi­ro­wa­ną Bliskim Wschodem muzykę. Kora zaczy­na­ła od śpiewa­nia wokaliz, po raz pierwszy wystą­pi­ła z nimi w lutym 1976 w poznań­skim Klubie Medyka "Aspiryn­ka", prowa­dzo­nym przez Zrzesze­nie Studen­tów Polskich. Zespół koncer­to­wał m.in. z Maciejem Zembatym, a współ­pra­ca ta zaowo­co­wa­ła nagra­niem przez Korę wokaliz z muzyką Michała Lorenca do odcinków Krew (1979) i Czystość (1979) serialu telewi­zyj­ne­go Przyja­cie­le (1979–1981).

Grupa M-a-M, już w nowym rozsze­rzo­nym składzie i pod nową, rozsze­rzo­ną nazwą Maanam, pod koniec lat 70. zaczęła grać rocka, a Kora została jej główną wokalist­ką. Od 1980 była jednym z najważ­niej­szych i najpo­pu­lar­niej­szych przed­sta­wi­cie­li tego gatunku w historii polskiej muzyki rozrywkowej.

Maanam wydał 11 studyj­nych albumów: Maanam (1981), O! (1982), Nocny patrol (1983), Mental Cut (1984), Sie ściemnia (1989), Derwisz i anioł (1991), Róża (1994), Łóżko (1996), Klucz (1998), Hotel Nirwana (2001) i Znaki szcze­gól­ne (2004). Zespół wylan­so­wał kilka­dzie­siąt przebo­jów, m.in. "Boskie Buenos", "Żądza pienią­dza", "O! nie rób tyle hałasu", "Krakow­ski spleen", "Kocham cię, kochanie moje", "To tylko tango" czy "Lucciola" w latach 80 XX w.; "Anioł", "Wyjąt­ko­wo zimny maj", "Róża", "Zapatrze­nie", "Po prostu bądź" czy "Po to jesteś na świecie" w latach 90 XX w. Kora była autorką większo­ści tekstów do piosenek Maanamu.

31 grudnia 2008, po 32 latach istnie­nia, zespół Maanam zawiesił działalność.

Z zespołem Maanam

Jako wokalist­ka zadebiu­to­wa­ła w kolejnym zespole Jackow­skie­go, utworzo­nym w 1975 wraz z Milo Kurtisem duecie M-a-M grającym alter­na­tyw­ną, inspi­ro­wa­ną Bliskim Wschodem muzykę. Kora zaczy­na­ła od śpiewa­nia wokaliz, po raz pierwszy wystą­pi­ła z nimi w lutym 1976 w poznań­skim Klubie Medyka "Aspiryn­ka", prowa­dzo­nym przez Zrzesze­nie Studen­tów Polskich. Zespół koncer­to­wał m.in. z Maciejem Zembatym, a współ­pra­ca ta zaowo­co­wa­ła nagra­niem przez Korę wokaliz z muzyką Michała Lorenca do odcinków Krew (1979) i Czystość (1979) serialu telewi­zyj­ne­go Przyja­cie­le (1979–1981).

Grupa M-a-M, już w nowym rozsze­rzo­nym składzie i pod nową, rozsze­rzo­ną nazwą Maanam, pod koniec lat 70. zaczęła grać rocka, a Kora została jej główną wokalist­ką. Od 1980 była jednym z najważ­niej­szych i najpo­pu­lar­niej­szych przed­sta­wi­cie­li tego gatunku w historii polskiej muzyki rozrywkowej.

Maanam wydał 11 studyj­nych albumów: Maanam (1981), O! (1982), Nocny patrol (1983), Mental Cut (1984), Sie ściemnia (1989), Derwisz i anioł (1991), Róża (1994), Łóżko (1996), Klucz (1998), Hotel Nirwana (2001) i Znaki szcze­gól­ne (2004). Zespół wylan­so­wał kilka­dzie­siąt przebo­jów, m.in. "Boskie Buenos", "Żądza pienią­dza", "O! nie rób tyle hałasu", "Krakow­ski spleen", "Kocham cię, kochanie moje", "To tylko tango" czy "Lucciola" w latach 80 XX w.; "Anioł", "Wyjąt­ko­wo zimny maj", "Róża", "Zapatrze­nie", "Po prostu bądź" czy "Po to jesteś na świecie" w latach 90 XX w. Kora była autorką większo­ści tekstów do piosenek Maanamu.

31 grudnia 2008, po 32 latach istnie­nia, zespół Maanam zawiesił działalność.

Kariera solowa

Po pierwszym rozpadzie Maanamu

Na początku kariery Maanamu Kora zadebiu­to­wa­ła również na scenie teatral­nej. 7 lipca 1982, na włoskim festi­wa­lu teatral­nym Dei Due Mondi w Spoleto, miała miejsce premiera dramatu "Mątwa" (1922) Stani­sła­wa Ignacego Witkie­wi­cza prezen­to­wa­nej przez zespół Teatru Starego w Krakowie. Kora wystą­pi­ła w nim obok m.in. Jerzego Stuhra, Jerzego Bińczyc­kie­go i Ewy Kolasiń­skiej. Spektakl wysta­wia­no także w Mediolanie.

Po pierw­szym zawie­sze­niu działal­no­ści przez Maanam w 1986, Kora nagrała rok później razem z krakow­skim zespołem Püdelsi płytę Bela Pupa, zawie­ra­ją­cą piosenki Piotra Marka, nieży­ją­ce­go lidera grupy Düpą. Album ukazał się w 1988.

14 marca 1988 Jackow­ska wystą­pi­ła na VIII Przeglą­dzie Piosenki Aktor­skiej we Wrocła­wiu. Na galowym koncer­cie poświę­co­nym twórczo­ści Agniesz­ki Osiec­kiej wykonała piosenki "Okular­ni­cy" i "Kochan­ko­wie z ulicy Kamien­nej". Wówczas narodził się pomysł na pierwszą solową płytę wokalist­ki, z piosen­ka­mi Jerzego Wasow­skie­go i Jeremie­go Przybory z Kabaretu Starszych Panów. Rozpo­czę­te wówczas prace zostały jednak odłożone do 1990.

W 1989 w limito­wa­nym nakła­dzie ukazał się tomik poezji Kory Krakow­ski spleen.

Po reaktywacji Maanamu

W 1990 konty­nu­owa­ła prace nad albumem z piosen­ka­mi z Kabaretu Starszych Panów. Towarzy­szy­li jej w tym projek­cie bracia Marcin i Mateusz Pospie­szal­scy. W związku z ówczesną decyzją o reakty­wa­cji Maanamu prace te trwały jeszcze na przestrze­ni trzech lat. Płyta Ja pana w podróż zabiorę ukazała się w 1993 – w marcu na kasecie magne­to­fo­no­wej, a w listo­pa­dzie na płycie kompaktowej.

W między­cza­sie w 1992 opubli­ko­wa­ła autobio­gra­fię Podwójna linia życia, wznawia­ną co kilka lat. Jej uzupeł­nio­ne nowe wydania ukazały się najpierw w 1998, a później pod nowym tytułem Kora, Kora. A planety szaleją w 2011.

W 2000 nagrała temat przewod­ni do serialu TVP Sukces, zatytu­ło­wa­ny "Magiczne słowo – sukces". W lipcu 2001 na rynek trafiła kompi­la­cja najcie­kaw­szych solowych nagrań Kory Złota kolekcja: Magiczne słowo – sukces.

W 2002 rozpo­czę­ła prace nad nowym projek­tem – Kora Ola Ola!, w którym wzięli udział muzycy grający muzykę poważną, jazzową, flamenco i latyno­ską, pocho­dzą­cy z Polski, Węgier, Kuby, Meksyku i Peru. W lutym 2003 ukazał się ich album Kora Ola Ola!, na którym znalazły się bardzo różno­rod­ne utwory od przed­wo­jen­nych tang, piosenek Mieczy­sła­wa Fogga, Jerzego Peters­bur­skie­go, Wandy Warskiej, Marii Koterb­skiej czy Czesława Niemena do wybra­nych utworów Maanamu. Promował go cover "Nim zakwit­nie tysiąc róż". Album trafił na 1. miejsce polskiej listy bestsel­le­rów płyto­wych OLiS.

W styczniu 2003 ukazał się ponadto singiel nagrany przez Korę z alter­na­tyw­nym zespołem elektro­nicz­nym, Bexa Lala. Nagrała z nim dwa utwory, "Kraina bólu" oraz "Kochany". We wrześniu 2008 na rynek trafiła taneczna płyta Metamor­fo­zy firmo­wa­na przez Korę z debiu­tu­ją­cym duetem DJ-ów 5th Element. W założe­niu miała zawierać taneczne remiksy hitów Maanamu, jednak ostatecz­nie nagrano do nich w większo­ści zupełnie nowe partie muzyczne i wokalne. Dodat­ko­wo Kora nagrała na nią trzy premie­ro­we piosenki.

Po drugim rozpadzie Maanamu

Po zawie­sze­niu działal­no­ści Maanamu w 2008 artystka zaczęła wystę­po­wać pod szyldem Kora. Począt­ko­wo koncer­to­wa­ła wraz z większo­ścią muzyków ostat­nie­go składu tego zespołu. Obok premie­ro­wych nagrań solowych na jej koncer­tach prezen­to­wa­ne były głównie przeboje Maanamu. W dniach 16–18 lipca 2010 była jedną z gwiazd rocko­we­go Jarocin Festiwal.

W czerwcu 2010 odbyła się premiera jej nowej solowej piosenki "Zabawa w chowa­ne­go", wzbudza­ją­cej kontro­wer­sje ze względu na porusza­ną w niej tematykę pedofi­lii wśród księży. Tekst do niej oparty był na osobi­stych przeży­ciach wokalist­ki z okresu, gdy miała 10 czy 11 lat. Do utworu powstał jej pierwszy od sześciu lat teledysk. Zdobył on główną nagrodę festi­wa­lu opera­to­rów filmo­wych Cameri­ma­ge, czyli Złotą Żabę. Był także nomino­wa­ny do nagrody Grand Prix festi­wa­lu Yach Film, nagra­dza­ją­ce­go najlep­sze teledy­ski. Piosenka pojawia się w filmie dokumen­tal­nym Tomasza Sekiel­skie­go "Zabawa w chowa­ne­go" (2020). W grudniu zapre­zen­to­wa­ła singiel, nagrany przy udziale Stani­sła­wa Soyki, "Nigdy nie zamknę drzwi przed Tobą".

W latach 2011–2016 była jurorką programu Must Be the Music. Tylko muzyka emito­wa­ne­go w telewi­zji Polsat. W marcu 2011 roku, z okazji 35. rocznicy debiutu Kory w Maanamie, koncern EMI wydał zrema­ste­ro­wa­ne reedycje wszyst­kich polskich studyj­nych albumów zespołu oraz solowych Kory, a w paździer­ni­ku także tych zagra­nicz­nych i kilku kompi­la­cji grupy. W między­cza­sie, w czerwcu uczciła 35 lat swojej działal­no­ści artystycz­nej jubile­uszo­wym recita­lem podczas festi­wa­lu TOPtren­dy. Z tej okazji otrzy­ma­ła tam nagrodę Bursz­ty­no­we­go Słowika. 31 sierpnia tego samego roku, w 31. rocznicę podpi­sa­nia Porozu­mień Sierp­nio­wych, Prezy­dent RP Broni­sław Komorow­ski odzna­czył artystkę Krzyżem Oficer­skim Orderu Odrodze­nia Polski jako zasłu­żo­ne­go twórcę kultury.

W paździer­ni­ku 2011 odbyła się premiera singla "Ping pong", pierw­sze­go zapowia­da­ją­ce­go nowy album Kory. Tekst tego utworu był inspi­ro­wa­ny wierszem Józefa Kurylaka "Bicie mojego serca" i wzbudził kontro­wer­sje ze względu na porusza­ną tematykę walki Boga z szatanem. W listo­pa­dzie odbyła się premiera całej płyty Ping pong, która była pierw­szym solowym albumem w jej karierze z całko­wi­cie premie­ro­wym reper­tu­arem. Kompo­zy­to­rem większo­ści materia­łu został gitarzy­sta Mateusz Waśkie­wicz, pracu­ją­cy z artystką od 2008. Zespół Kory, którego ostatecz­ny skład uformo­wał się w 2010, uzupeł­ni­li gitarzy­sta Krzysz­tof Skarżyń­ski, weterani "nowej fali" lat 80., basista Marcin Ciempiel i perku­si­sta Artur Hajdasz. Album promo­wa­ły dodat­ko­wo single "Przepis na szczę­ście" oraz "Strefa ciszy". Płyta uzyskała status złotej.

W listo­pa­dzie 2012 wydana została dwupły­to­wa reedycja albumu, zatytu­ło­wa­na Ping pong − Małe wolności, wzboga­co­na o dodat­ko­wą płytę z jedena­sto­ma remik­sa­mi utworów pocho­dzą­cych z podsta­wo­wej wersji albumu, przygo­to­wa­ny­mi przez DJ-ów z całej Europy. W ramach promocji płyty Kora wystą­pi­ła podczas finału tanecz­ne­go programu Got to Dance. Tylko taniec, wykonu­jąc utwór "Jedno słowo wszystko zmienia" zremik­so­wa­ny przez Toma Foreste­ra. W 2011, równo­le­gle z nową płytą, ukazała się także nowa, rozsze­rzo­na edycja autobio­gra­fii Kory pod nowym tytułem Kora, Kora. A planety szaleją. We wrześniu 2012 premierę miała niepu­bli­ko­wa­na piosenka z tekstem Kory do muzyki Marka Jackow­skie­go, "Zapytaj mnie o to, kochany", nagrana ostatecz­nie przez Anię Wyszkoni i promu­ją­ca jej album Życie jest w porządku. Artystka nomino­wa­na była do nagród Teleka­me­ry 2012, 2013 i 2015 w katego­rii Juror i do nagrody Wiktory 2012 i 2013 w katego­rii Osobo­wość telewizyjna.

11 kwietnia 2014 Kora została odzna­czo­na przez ministra kultury i dziedzic­twa narodo­we­go Bogdana Zdrojew­skie­go Srebrnym Medalem "Zasłu­żo­ny Kulturze – Gloria Artis", przyzna­wa­nym osobom szcze­gól­nie wyróż­nia­ją­cym się w dziedzi­nie twórczo­ści artystycz­nej, działal­no­ści kultu­ral­nej lub ochronie kultury i dziedzic­twa narodo­we­go. W 2016 artystka została bohater­ką fabula­ry­zo­wa­ne­go filmu dokumen­tal­ne­go w reżyse­rii Bartosza Konopki Droga do mistrzo­stwa, w którym obok Tomasza Stańki, Janusza Gajosa, Agniesz­ki Holland i Rafała Olbiń­skie­go opowia­da­ła, jak wyglą­da­ła jej droga do sukcesu. Jego premiera odbyła się w gmachu Teatru Narodo­we­go w Warsza­wie 5 kwietnia 2016. 20 kwietnia 2016 Akademia Fonogra­ficz­na uhono­ro­wa­ła Korę Złotym Fryde­ry­kiem za całokształt twórczości.

Po pierwszym rozpadzie Maanamu

Na początku kariery Maanamu Kora zadebiu­to­wa­ła również na scenie teatral­nej. 7 lipca 1982, na włoskim festi­wa­lu teatral­nym Dei Due Mondi w Spoleto, miała miejsce premiera dramatu "Mątwa" (1922) Stani­sła­wa Ignacego Witkie­wi­cza prezen­to­wa­nej przez zespół Teatru Starego w Krakowie. Kora wystą­pi­ła w nim obok m.in. Jerzego Stuhra, Jerzego Bińczyc­kie­go i Ewy Kolasiń­skiej. Spektakl wysta­wia­no także w Mediolanie.

Po pierw­szym zawie­sze­niu działal­no­ści przez Maanam w 1986, Kora nagrała rok później razem z krakow­skim zespołem Püdelsi płytę Bela Pupa, zawie­ra­ją­cą piosenki Piotra Marka, nieży­ją­ce­go lidera grupy Düpą. Album ukazał się w 1988.

14 marca 1988 Jackow­ska wystą­pi­ła na VIII Przeglą­dzie Piosenki Aktor­skiej we Wrocła­wiu. Na galowym koncer­cie poświę­co­nym twórczo­ści Agniesz­ki Osiec­kiej wykonała piosenki "Okular­ni­cy" i "Kochan­ko­wie z ulicy Kamien­nej". Wówczas narodził się pomysł na pierwszą solową płytę wokalist­ki, z piosen­ka­mi Jerzego Wasow­skie­go i Jeremie­go Przybory z Kabaretu Starszych Panów. Rozpo­czę­te wówczas prace zostały jednak odłożone do 1990.

W 1989 w limito­wa­nym nakła­dzie ukazał się tomik poezji Kory Krakow­ski spleen.

Po reaktywacji Maanamu

W 1990 konty­nu­owa­ła prace nad albumem z piosen­ka­mi z Kabaretu Starszych Panów. Towarzy­szy­li jej w tym projek­cie bracia Marcin i Mateusz Pospie­szal­scy. W związku z ówczesną decyzją o reakty­wa­cji Maanamu prace te trwały jeszcze na przestrze­ni trzech lat. Płyta Ja pana w podróż zabiorę ukazała się w 1993 – w marcu na kasecie magne­to­fo­no­wej, a w listo­pa­dzie na płycie kompaktowej.

W między­cza­sie w 1992 opubli­ko­wa­ła autobio­gra­fię Podwójna linia życia, wznawia­ną co kilka lat. Jej uzupeł­nio­ne nowe wydania ukazały się najpierw w 1998, a później pod nowym tytułem Kora, Kora. A planety szaleją w 2011.

W 2000 nagrała temat przewod­ni do serialu TVP Sukces, zatytu­ło­wa­ny "Magiczne słowo – sukces". W lipcu 2001 na rynek trafiła kompi­la­cja najcie­kaw­szych solowych nagrań Kory Złota kolekcja: Magiczne słowo – sukces.

W 2002 rozpo­czę­ła prace nad nowym projek­tem – Kora Ola Ola!, w którym wzięli udział muzycy grający muzykę poważną, jazzową, flamenco i latyno­ską, pocho­dzą­cy z Polski, Węgier, Kuby, Meksyku i Peru. W lutym 2003 ukazał się ich album Kora Ola Ola!, na którym znalazły się bardzo różno­rod­ne utwory od przed­wo­jen­nych tang, piosenek Mieczy­sła­wa Fogga, Jerzego Peters­bur­skie­go, Wandy Warskiej, Marii Koterb­skiej czy Czesława Niemena do wybra­nych utworów Maanamu. Promował go cover "Nim zakwit­nie tysiąc róż". Album trafił na 1. miejsce polskiej listy bestsel­le­rów płyto­wych OLiS.

W styczniu 2003 ukazał się ponadto singiel nagrany przez Korę z alter­na­tyw­nym zespołem elektro­nicz­nym, Bexa Lala. Nagrała z nim dwa utwory, "Kraina bólu" oraz "Kochany". We wrześniu 2008 na rynek trafiła taneczna płyta Metamor­fo­zy firmo­wa­na przez Korę z debiu­tu­ją­cym duetem DJ-ów 5th Element. W założe­niu miała zawierać taneczne remiksy hitów Maanamu, jednak ostatecz­nie nagrano do nich w większo­ści zupełnie nowe partie muzyczne i wokalne. Dodat­ko­wo Kora nagrała na nią trzy premie­ro­we piosenki.

Po drugim rozpadzie Maanamu

Po zawie­sze­niu działal­no­ści Maanamu w 2008 artystka zaczęła wystę­po­wać pod szyldem Kora. Począt­ko­wo koncer­to­wa­ła wraz z większo­ścią muzyków ostat­nie­go składu tego zespołu. Obok premie­ro­wych nagrań solowych na jej koncer­tach prezen­to­wa­ne były głównie przeboje Maanamu. W dniach 16–18 lipca 2010 była jedną z gwiazd rocko­we­go Jarocin Festiwal.

W czerwcu 2010 odbyła się premiera jej nowej solowej piosenki "Zabawa w chowa­ne­go", wzbudza­ją­cej kontro­wer­sje ze względu na porusza­ną w niej tematykę pedofi­lii wśród księży. Tekst do niej oparty był na osobi­stych przeży­ciach wokalist­ki z okresu, gdy miała 10 czy 11 lat. Do utworu powstał jej pierwszy od sześciu lat teledysk. Zdobył on główną nagrodę festi­wa­lu opera­to­rów filmo­wych Cameri­ma­ge, czyli Złotą Żabę. Był także nomino­wa­ny do nagrody Grand Prix festi­wa­lu Yach Film, nagra­dza­ją­ce­go najlep­sze teledy­ski. Piosenka pojawia się w filmie dokumen­tal­nym Tomasza Sekiel­skie­go "Zabawa w chowa­ne­go" (2020). W grudniu zapre­zen­to­wa­ła singiel, nagrany przy udziale Stani­sła­wa Soyki, "Nigdy nie zamknę drzwi przed Tobą".

W latach 2011–2016 była jurorką programu Must Be the Music. Tylko muzyka emito­wa­ne­go w telewi­zji Polsat. W marcu 2011 roku, z okazji 35. rocznicy debiutu Kory w Maanamie, koncern EMI wydał zrema­ste­ro­wa­ne reedycje wszyst­kich polskich studyj­nych albumów zespołu oraz solowych Kory, a w paździer­ni­ku także tych zagra­nicz­nych i kilku kompi­la­cji grupy. W między­cza­sie, w czerwcu uczciła 35 lat swojej działal­no­ści artystycz­nej jubile­uszo­wym recita­lem podczas festi­wa­lu TOPtren­dy. Z tej okazji otrzy­ma­ła tam nagrodę Bursz­ty­no­we­go Słowika. 31 sierpnia tego samego roku, w 31. rocznicę podpi­sa­nia Porozu­mień Sierp­nio­wych, Prezy­dent RP Broni­sław Komorow­ski odzna­czył artystkę Krzyżem Oficer­skim Orderu Odrodze­nia Polski jako zasłu­żo­ne­go twórcę kultury.

W paździer­ni­ku 2011 odbyła się premiera singla "Ping pong", pierw­sze­go zapowia­da­ją­ce­go nowy album Kory. Tekst tego utworu był inspi­ro­wa­ny wierszem Józefa Kurylaka "Bicie mojego serca" i wzbudził kontro­wer­sje ze względu na porusza­ną tematykę walki Boga z szatanem. W listo­pa­dzie odbyła się premiera całej płyty Ping pong, która była pierw­szym solowym albumem w jej karierze z całko­wi­cie premie­ro­wym reper­tu­arem. Kompo­zy­to­rem większo­ści materia­łu został gitarzy­sta Mateusz Waśkie­wicz, pracu­ją­cy z artystką od 2008. Zespół Kory, którego ostatecz­ny skład uformo­wał się w 2010, uzupeł­ni­li gitarzy­sta Krzysz­tof Skarżyń­ski, weterani "nowej fali" lat 80., basista Marcin Ciempiel i perku­si­sta Artur Hajdasz. Album promo­wa­ły dodat­ko­wo single "Przepis na szczę­ście" oraz "Strefa ciszy". Płyta uzyskała status złotej.

W listo­pa­dzie 2012 wydana została dwupły­to­wa reedycja albumu, zatytu­ło­wa­na Ping pong − Małe wolności, wzboga­co­na o dodat­ko­wą płytę z jedena­sto­ma remik­sa­mi utworów pocho­dzą­cych z podsta­wo­wej wersji albumu, przygo­to­wa­ny­mi przez DJ-ów z całej Europy. W ramach promocji płyty Kora wystą­pi­ła podczas finału tanecz­ne­go programu Got to Dance. Tylko taniec, wykonu­jąc utwór "Jedno słowo wszystko zmienia" zremik­so­wa­ny przez Toma Foreste­ra. W 2011, równo­le­gle z nową płytą, ukazała się także nowa, rozsze­rzo­na edycja autobio­gra­fii Kory pod nowym tytułem Kora, Kora. A planety szaleją. We wrześniu 2012 premierę miała niepu­bli­ko­wa­na piosenka z tekstem Kory do muzyki Marka Jackow­skie­go, "Zapytaj mnie o to, kochany", nagrana ostatecz­nie przez Anię Wyszkoni i promu­ją­ca jej album Życie jest w porządku. Artystka nomino­wa­na była do nagród Teleka­me­ry 2012, 2013 i 2015 w katego­rii Juror i do nagrody Wiktory 2012 i 2013 w katego­rii Osobo­wość telewizyjna.

11 kwietnia 2014 Kora została odzna­czo­na przez ministra kultury i dziedzic­twa narodo­we­go Bogdana Zdrojew­skie­go Srebrnym Medalem "Zasłu­żo­ny Kulturze – Gloria Artis", przyzna­wa­nym osobom szcze­gól­nie wyróż­nia­ją­cym się w dziedzi­nie twórczo­ści artystycz­nej, działal­no­ści kultu­ral­nej lub ochronie kultury i dziedzic­twa narodo­we­go. W 2016 artystka została bohater­ką fabula­ry­zo­wa­ne­go filmu dokumen­tal­ne­go w reżyse­rii Bartosza Konopki Droga do mistrzo­stwa, w którym obok Tomasza Stańki, Janusza Gajosa, Agniesz­ki Holland i Rafała Olbiń­skie­go opowia­da­ła, jak wyglą­da­ła jej droga do sukcesu. Jego premiera odbyła się w gmachu Teatru Narodo­we­go w Warsza­wie 5 kwietnia 2016. 20 kwietnia 2016 Akademia Fonogra­ficz­na uhono­ro­wa­ła Korę Złotym Fryde­ry­kiem za całokształt twórczości.

Życie prywatne

; Związki

W latach 1971–1984 była żoną Marka Jackow­skie­go, z którym założyła później zespół Maanam. Ich jedyny syn Mateusz przyszedł na świat w 1972.

Po trzech latach małżeń­stwa i przepro­wadz­ce z rodzin­ne­go Krakowa do Warszawy Kora poznała Kamila Sipowi­cza. Weszła z nim w związek, którego owocem jest syn Szymon (ur. 1976). W kolej­nych latach ich współ­pra­ca się zacie­śnia­ła, a Sipowicz pracował przy organi­za­cji koncer­tów Maanamu. W 1979 Kora wraz z mężem i dziećmi wróciła do Krakowa. W 1984 rozwio­dła się z Markiem Jackow­skim, przej­mu­jąc opiekę nad dziećmi. W dalszym ciągu jednak współ­pra­co­wa­li na polu muzycz­nym i zawodo­wym. Z Kamilem Sipowi­czem zamiesz­ka­ła w Warsza­wie dopiero w 1989, po śmierci jego matki, która nie akcep­to­wa­ła związku syna. Para założyła wówczas własną wytwór­nię fonogra­ficz­ną Kamiling Publi­shing, wydającą głównie płyty Maanamu. 12 grudnia 2013 sforma­li­zo­wa­li trwający od 40 lat związek, biorąc ślub.

; Religia

Ze względu na własne trauma­tycz­ne przeży­cia z dzieciń­stwa, Kora miała krytycz­ny stosunek do Kościoła katolic­kie­go. Sprze­ci­wia­ła się ukrywa­niu pedofi­lii w Kościele. Artystka, według słów jej męża, wyzna­wa­ła religię "słońca, wiatru i kwiatów". Jej pogrzeb miał charak­ter świecki.

; Proces sądowy

W sierpniu 2012 Kora została oskar­żo­na o posia­da­nie w swoim domu niedo­zwo­lo­nej prawnie ilości 2,83 g suszu konopi indyj­skich, za co groziła jej kara pozba­wie­nia wolności do trzech lat. Do przeszu­ka­nia domu doszło po infor­ma­cji służby celnej, która odkryła, że w paczce nadanej w czerwcu na adres artystki znajdo­wa­ło się 60 g konopi indyj­skich. W jej obronie, ze względu na niską szkodli­wość zarzu­ca­ne­go czynu, stanął były prezy­dent RP Aleksan­der Kwaśniew­ski, który we wrześniu udzielił dla magazynu "Newsweek" wspól­ne­go z artystką wywiadu i wystąpił z nią na jego okładce. Sprawa paczki została umorzona przez proku­ra­tu­rę w grudniu tego samego roku z powodu niewy­kry­cia sprawcy, a sprawa posia­da­nia środków odurza­ją­cych w domu została warun­ko­wo umorzona przez sąd w czerwcu 2013. Potwier­dzo­no winę Kory, ale uznano, że społecz­na szkodli­wość jej czynu nie była znaczna.

; Choroba i śmierć

Kora wyznała, że od końca lat 90. odczu­wa­ła ból brzucha i była z tego powodu wielo­krot­nie diagno­zo­wa­na i leczona. W 2013 zdiagno­zo­wa­no u niej rozsia­ne­go raka jajnika z przerzu­ta­mi do otrzew­nej. Piosen­kar­ka przeszła kilka operacji i kursów chemio­te­ra­pii. W 2016 osiągnę­ła remisję choroby. Po podjętej terapii rozpo­czę­ła kampanię na rzecz refun­da­cji leku zawie­ra­ją­ce­go substan­cję czynną olaparyb. W związku z wysoką ceną leczenia zwróciła się o pomoc finan­so­wą do fanów, a później sprze­da­ła dom. 12 sierpnia 2016 minister zdrowia podpisał decyzję o objęciu leku refundacją.

Zmarła 28 lipca 2018 o godzinie 5:30 w otocze­niu rodziny i przyja­ciół w domu w Bliżowie. Jej menedżer­ka – Katarzy­na Litwin – kilka miesięcy wcześniej poinfor­mo­wa­ła media o dobrym stanie piosen­kar­ki, jej planach koncer­to­wych i powrocie do pracy w studiu. Profesor Magda­le­na Środa – przyja­ciół­ka Kory – wyznała po śmierci artystki, że w ostatnim tygodniu jej stan mocno się pogor­szył i pojawiło się zagro­że­nie życia.

Pogrzeb odbył się 8 sierpnia 2018 o godzinie 11:00 na Cmenta­rzu Wojsko­wym na Powąz­kach przy ul. Powąz­kow­skiej 43/​45 w Warsza­wie (kwatera K-14-7). Miał charak­ter świecki.

Książki i poezja

Kora jest autorką większo­ści tekstów Maanamu. Część z jej twórczo­ści wyszła także w postaci książek:

  • Ukazała się także częścio­wa biogra­fia Kory:

  • .

    Upamiętnienie

  • 11 lutego 2018 w Teatrze im. Ludwika Solskie­go w Tarnowie odbyła się prapre­mie­ra spekta­klu Bądź taka, nie bądź taka opowia­da­ją­ce­go o życiu Kory.

  • W sierpniu 2018 były gitarzy­sta Maanamu Ryszard „Placho" Olesiń­ski w hołdzie dla Kory nagrał instru­men­tal­ny utwór zatytu­ło­wa­ny "Olga".

  • W grudniu 2018 na bocznej ścianie domu przy ul. Płatni­czej 59 w Warsza­wie, w którym przez kilka­na­ście lat miesz­ka­ła z Kamilem Sipowi­czem, odsło­nię­to neon Miłość to wieczna tęsknota (cytat z piosenki Anioł z płyty Derwisz i anioł z 1991). Autorką neonu jest Paulina Ołowska.

  • 17 stycznia 2019 na tyłach pałacu Branic­kich przy ul. Nowy Świat 18/​20 odsło­nię­to mural przed­sta­wia­ją­cy Korę. Podobi­zna została zapro­jek­to­wa­na przez Bruna Altha­me­ra w ramach akcji "Wysokich Obcasów" zatytu­ło­wa­nej Kobiety na mury. W paździer­ni­ku mural został znisz­czo­ny przez niezna­nych sprawców.

  • W pierwszą rocznicę śmierci Kory Paweł Althamer w hołdzie dla niej zapre­zen­tu­je własno­ręcz­nie wykonaną rzeźbę, upamię­ta­nia­ją­cą artystkę.

  • Podczas 56. KFPP w Opolu, Ania Wyszkoni wraz zespołem Tulia, uczciła pierwszą rocznicę śmierci piosen­kar­ki, śpiewa­jąc przebój "To tylko tango" z reper­tu­aru Maanamu.

  • Kamil Sipowicz w wywia­dzie dla magazynu Viva! zapowie­dział powsta­nie fundacji imienia Kory jak i również wydanie nieopu­bli­ko­wa­nych wierszy piosen­kar­ki. Z kolei w wywia­dzie dla onet​.pl potwier­dził powsta­nie filmu dokumen­tal­ne­go i fabular­ne­go o Korze.

  • W przed­dzień rocznicy śmierci artystki kanał TVP Kultura wyemi­to­wał koncert Maanamu The Best of nagrany w Krakowie w 1994 roku.

  • Podczas Między­na­ro­do­we­go Festi­wa­lu Talentów im. Anny German jego uczest­ni­cy oraz znani artyści uczcili pamięć wokalist­ki śpiewa­jąc jej utwory.

  • Justyna Stecz­kow­ska w hołdzie wokali­st­ce zaśpie­wa­ła jej przebój Boskie Buenos w nowej aranżacji.

  • Michał Szpak podczas Sopot Festiwal wykonał cover przeboju Maanamu "Raz dwa, raz dwa".

  • Super­mo­del­ka Marta Mei wystą­pi­ła w sesji zdjęcio­wej dla magazynu Vogue, inspi­ro­wa­nej fotogra­fia­mi przed­sta­wia­ją­cy­mi Korę, wykona­ny­mi przez Tadeusza Rolke w 1983 roku.

  • W listo­pa­dzie 2019 odbyła się premiera książki "Miłość zaczyna się od miłości. Zeszyty Kory 2013-2018" składa­ją­ca się z prywat­nych notatek piosenkarki.

  • 26 paździer­ni­ka 2019 w studiu muzycz­nym im. Włady­sła­wa Szpil­ma­na odbył się koncert na którym młodzi wokali­ści i aktorzy śpiewali przeboje Maanamu.

    Odznaczenia

  • Krzyż Oficer­ski Orderu Odrodze­nia Polski – 2011

  • Srebrny Medal "Zasłu­żo­ny Kulturze Gloria Artis" – 2014


    Dyskografia 67

    Maanam i Goście - 25 - lecie zespołu

    25 - lecie zespołu

    Maanam i Goście
    • Wytwórnia: Pomaton / Kamiling Co.
    • Numer katalogowy: 9576338
    • EAN: 0190295763381
    • Nośnik: 2CD
    • Data wydania: 2018-09-21
    • Opakowanie: digipack
    Kora i Pudelsi - Bela pupa

    Bela pupa

    Kora i Pudelsi
    Maanam - Bliźniak

    Bliźniak

    Maanam
    Maanam - Boskie Buenos

    Boskie Buenos

    Maanam
    • Wytwórnia: Tonpress
    • Numer katalogowy: S-328
    • Nośnik: SP
    • Data wydania: 1980
    Maanam - Chińskie morze

    Chińskie morze

    Maanam
    Maanam - Cykady na Cykladach

    Cykady na Cykladach

    Maanam
    • Wytwórnia: Tonpress
    • Numer katalogowy: S-417
    • Nośnik: SP
    • Data wydania: 1981
    Maanam - Derwisz i anioł

    Derwisz i anioł

    Maanam
    • Wytwórnia: Arston
    • Numer katalogowy: ALP - 078
    • Nośnik: LP
    • Data wydania: 1991
    Maanam - Do kogo biegłam

    Do kogo biegłam

    Maanam
    Maanam - Głęboko w sercu

    Głęboko w sercu

    Maanam
    Archiwum Polskiego Rocka - brak okładki

    Hamlet

    Maanam
    • Wytwórnia: Tonpress
    • Numer katalogowy: S-286
    • Nośnik: SP
    • Data wydania: 1979
    Maanam - Hamlet 1997

    Hamlet 1997

    Maanam
    Maanam - Hotel Nirwana

    Hotel Nirwana

    Maanam
    Kora - Ja pana w podróż zabiorę

    Ja pana w podróż zabiorę

    Kora
    • Wytwórnia: Kamiling Co.
    • Numer katalogowy: K-014
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 1993
    Maanam - Jesteśmy ze stali

    Jesteśmy ze stali

    Maanam
    • Wytwórnia: Tonpress
    • Numer katalogowy: S-637
    • Nośnik: SP
    • Data wydania: 1986
    Maanam - Jeszcze jeden pocałunek

    Jeszcze jeden pocałunek

    Maanam
    Maanam - Karuzela z Madonnami

    Karuzela z Madonnami

    Maanam
    Maanam - Klucz

    Klucz

    Maanam
    Maanam - Kminek dla dziewczynek

    Kminek dla dziewczynek

    Maanam
    • Wytwórnia: MTJ
    • Numer katalogowy: MTJCD 10395
    • EAN: 5906409103951
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2005
    Maanam - Kocham cię kochanie moje

    Kocham cię kochanie moje

    Maanam
    • Wytwórnia: Tonpress
    • Numer katalogowy: S-457
    • Nośnik: SP
    • Data wydania: 1983-04-01
    Maanam - Kolekcjoner

    Kolekcjoner

    Maanam
    Maanam - Kraków (Ocean wolnego czasu)

    Kraków (Ocean wolnego czasu)

    Maanam
    Maanam - Live

    Live

    Maanam
    • Wytwórnia: Rogot
    • Numer katalogowy: STR-1027
    • Nośnik: LP
    • Data wydania: 1986
    Maanam - Łóżko

    Łóżko

    Maanam
    Maanam - Łóżko

    Łóżko

    Maanam
    Maanam - Maanam

    Maanam

    Maanam
    • Wytwórnia: Wifon
    • Numer katalogowy: LP - 028
    • Nośnik: LP
    • Data wydania: 1980
    Maanam - Maanamaania

    Maanamaania

    Maanam
    • Wytwórnia: Kamiling Co.
    • Numer katalogowy: K-012
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 1993
    Maanam - Mental Cut

    Mental Cut

    Maanam
    Kora & 5th Element - Metamorfozy

    Metamorfozy

    Kora & 5th Element
    • Wytwórnia: Universal Music PL
    • Numer katalogowy: 176 714 5
    • EAN: 0602517671454
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2008-09-26
    • Opakowanie: super jewel box
    Maanam - Miłość jest cudowna (1975-2015)

    Miłość jest cudowna (1975-2015)

    Maanam
    • Wytwórnia: Pomaton / Kamiling Co.
    • Numer katalogowy: 4601869
    • EAN: 0825646018697
    • Nośnik: 2CD
    • Data wydania: 2015-10-16
    • Opakowanie: box kolekcjonerski
    Maanam - Miłość jest cudowna (1975-2015)

    Miłość jest cudowna (1975-2015)

    Maanam
    • Wytwórnia: Pomaton / Kamiling Co.
    • Numer katalogowy: 4601868
    • EAN: 0825646018680
    • Nośnik: 2LP
    • Data wydania: 2015-12-04
    • Opakowanie: gatefold
    Maanam - Miłość od pierwszego spojrzenia

    Miłość od pierwszego spojrzenia

    Maanam
    Muniek - Muniek

    Muniek

    Muniek
    • Wytwórnia: Sony Music Polska
    • Numer katalogowy: 886975959020
    • EAN: 0886975959020
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2010-03-15
    • Opakowanie: digipack
    Muniek - Muniek

    Muniek

    Muniek
    • Wytwórnia: Pomaton
    • Numer katalogowy: 4628698
    • EAN: 0825646286980
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2014
    • Opakowanie: digipack
    Maanam - Night Patrol

    Night Patrol

    Maanam
    Kora - Nim zakwitnie tysiąc róż

    Nim zakwitnie tysiąc róż

    Kora
    Maanam - Nocny patrol

    Nocny patrol

    Maanam
    • Wytwórnia: Polton
    • Numer katalogowy: LPP-007
    • Nośnik: LP
    • Data wydania: 1984
    Maanam - Nocny Patrol `91

    Nocny Patrol `91

    Maanam
    • Wytwórnia: Rogot
    • Numer katalogowy: MPG - 002
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 1991
    Maanam - O!

    O!

    Maanam
    Maanam - O! Nie rób tyle hałasu

    O! Nie rób tyle hałasu

    Maanam
    • Wytwórnia: GM Records
    • Numer katalogowy: 02909
    • Nośnik: CDs
    • Data wydania: 2002-09-01
    Maanam - Och, ten Hollywood

    Och, ten Hollywood

    Maanam
    • Wytwórnia: Tonpress
    • Numer katalogowy: S-396
    • Nośnik: SP
    • Data wydania: 1981
    Maanam - Oddech szczura

    Oddech szczura

    Maanam
    • Wytwórnia: Wifon
    • Numer katalogowy: SPW-008
    • Nośnik: SP
    • Data wydania: 1981
    Kora - Ola Ola!

    Ola Ola!

    Kora
    Maanam - Paranoja jest goła

    Paranoja jest goła

    Maanam
    • Wytwórnia: MTJ
    • Numer katalogowy: MTJCD 10350
    • EAN: 5906409103500
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2005
    Maanam - Piekło i niebo

    Piekło i niebo

    Maanam
    Kora - Ping Pong

    Ping Pong

    Kora
    • Wytwórnia: Pomaton EMI / Kamiling Co.
    • Numer katalogowy: 941729 2
    • EAN: 5099994172928
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2011-11-10
    • Opakowanie: digipack
    Kora - Pod Papugami

    Pod Papugami

    Kora
    Maanam - Przystań

    Przystań

    Maanam
    • Wytwórnia: Pomaton EMI / Kamiling Co.
    • Numer katalogowy: PROMO CD 165
    • Nośnik: CDs
    • Data wydania: 1998-12-01
    • Opakowanie: eco pack / vinyl replica
    Maanam - Puerto Rico

    Puerto Rico

    Maanam
    Stanisław Soyka - Radioaktywny

    Radioaktywny

    Stanisław Soyka
    Püdelsi - Rege Kocia Muzyka - Best Of Püdelsi

    Rege Kocia Muzyka - Best Of Püdelsi

    Püdelsi
    • Wytwórnia: Warner Music Polska
    • Numer katalogowy: 5053105704750
    • EAN: 5053105704750
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2013-03-25
    Maanam - Róża

    Róża

    Maanam
    • Wytwórnia: Pomaton / Kamiling Co.
    • Numer katalogowy: POM CD 114 / K-016
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 1994-09-22
    Maanam - Sie Ściemnia

    Sie Ściemnia

    Maanam
    • Wytwórnia: Pronit
    • Numer katalogowy: PLP - 0091
    • Nośnik: LP
    • Data wydania: 1988
    Maanam - Single

    Single

    Maanam
    • Wytwórnia: Pomaton EMI / Kamiling Co.
    • Numer katalogowy: 3116352
    • EAN: 0094631163524
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2005
    • Opakowanie: koperta / cardsleeve
    • Dodatkowa informacja: Simple Story
    Maanam - Smycz

    Smycz

    Maanam
    Stanisław Soyka - Soykanova

    Soykanova

    Stanisław Soyka
    • Wytwórnia: Pomaton EMI
    • Numer katalogowy: 5804412
    • EAN: 0724358044126
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2002-11-28
    Maanam - Szare miraże

    Szare miraże

    Maanam
    • Wytwórnia: Tonpress
    • Numer katalogowy: S-334
    • Nośnik: SP
    • Data wydania: 1980
    Maanam - The Best Of Maanam

    The Best Of Maanam

    Maanam
    • Wytwórnia: Wifon
    • Numer katalogowy: LP - 095
    • Nośnik: LP
    • Data wydania: 1986
    Maanam - The Best Of… 2011

    The Best Of… 2011

    Maanam
    • Wytwórnia: Pomaton EMI
    • Numer katalogowy: 6799082
    • EAN: 5099967990825
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2011
    • Opakowanie: digipack
    Maanam - To mi się śni

    To mi się śni

    Maanam
    Maanam - Totalski No Problemski

    Totalski No Problemski

    Maanam
    • Wytwórnia: Feugo (D)
    • Numer katalogowy: 08 - 1101
    • Nośnik: LP
    • Data wydania: 1984
    Maanam - Trzy imiona (Pustynia)

    Trzy imiona (Pustynia)

    Maanam
    Maanam - Tu jest mój dom

    Tu jest mój dom

    Maanam
    Maanam - Unikaty

    Unikaty

    Maanam
    • Wytwórnia: Pomaton EMI / Kamiling Co.
    • Numer katalogowy: 3116342
    • EAN: 0094631163425
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2005
    • Opakowanie: koperta / cardsleeve
    • Dodatkowa informacja: Simple Story
    Maanam - Wet Cat

    Wet Cat

    Maanam
    • Wytwórnia: RCA (D)
    • Numer katalogowy: PL 70622
    • Nośnik: LP
    • Data wydania: 1985
    Maanam - Wolno wolno płyną łodzie

    Wolno wolno płyną łodzie

    Maanam
    Kora - Wyjątkowo zimny maj

    Wyjątkowo zimny maj

    Kora
    Maanam - Znaki szczególne

    Znaki szczególne

    Maanam
    • Wytwórnia: Pomaton EMI
    • Numer katalogowy: 5771132
    • EAN: 0724357711326
    • Nośnik: CD
    • Data wydania: 2004-03-27