Janusz Muniak
Muzyk

Biografia

Janusz Muniak (ur. 3 czerwca 1941 w Krakowie, zm. 31 stycznia 2016 tamże) – polski muzyk jazzowy klasy świato­wej, sakso­fo­ni­sta, flecista, aranżer i kompo­zy­tor. Jeden z pionie­rów free jazzu w Europie. Zwany jest "sercem polskie­go jazzu" i "Ojcem Chrzest­nym" kilku pokoleń polskich muzyków jazzowych.

Dzieciństwo i wczesna młodość

Jako dziesię­cio­la­tek uczył się w klasie skrzy­piec Państwo­wej Szkoły Muzycz­nej I stopnia przy ul. Baszto­wej w Krakowie. Szybko zainte­re­so­wał się graniem na klarne­cie a następ­nie na sakso­fo­nie. W okresie nauki w Średniej Szkole Muzycz­nej, dzięki przychyl­no­ści Alojzego Thomysa, starał się rozwijać swoje zainte­re­so­wa­nie muzyką taneczną, dixie­lan­dem, stylem chica­gow­skim, swingiem oraz sakso­fo­ni­sta­mi: Colema­nem Hawkin­sem, Benem Webste­rem i Stanem Getzem. 

Zaczął grać jazz jako 17-latek. Grywał w knajpach i zarabiał pienią­dze by utrzymać rodzinę.

Rozwój kariery

Zadebiu­to­wał w 1960 roku w zespole Witolda Miszcza­ka w Lublinie. W 1963 roku Tomasz Stańko zaprosił go do swojej krakow­skiej grupy Jazz Darings – pierw­szej formacji w Europie grającej free jazz, zainspi­ro­wa­nej koncep­cja­mi kwartetu Ornette’a Colemana. W 1964 roku po raz pierwszy wystąpił na festi­wa­lu Jazz Jamboree w Warsza­wie z zespołem Andrzeja Trzaskow­skie­go. W styczniu 1965 roku Trzaskow­ski zaanga­żo­wał Muniaka do nagrania legen­dar­ne­go "Synopsis" – utworu trzyczę­ścio­we­go, którego warstwę melodycz­ną tworzą sekwen­cje dodeka­fo­nicz­ne z elemen­ta­mi: seria­li­zmu, polime­trii ze zmien­ny­mi podzia­ła­mi rytmicz­ny­mi, kontro­lo­wa­ne­go aleato­ryzm oraz rozwią­zań sonory­stycz­nych. Utwór zamiesz­czo­no na płycie The Andrzej Trzaskow­ski Quintet, wydanej jako vol. 4 serii Polish Jazz. W nagraniu wyróż­nia­ją się partie solowe saksofonisty. 

Odtąd Muniak należał do stałego składu Kwintetu Trzaskow­skie­go, do którego dołączył na dwa lata amery­kań­ski trębacz Ted Curson – wcześniej członek formacji Charlesa Mingusa. Na przeło­mie 1965/​66 roku nagrał z tym zespołem płytę Seant, firmo­wa­ną jako The Andrzej Trzaskow­ski Sextet (Polish Jazz vol. 11). Z Sekste­tem Trzaskow­skie­go odbył trasę koncer­to­wą po Włoszech, Szwaj­ca­rii, Jugosła­wii, Belgii i Niemczech, zakoń­czo­ną na festi­wa­lu jazzowym w Norym­ber­dze. W tym samym czasie rozpo­czął współ­pra­cę z Krzysz­to­fem Komedą, z którym koncer­to­wał i dokonał wielu nagrań, m.in. utworów: Cages, Wicklar Basked, Laterna Magica, zamiesz­czo­nych na płytach Zofia Komeda Presents Krzysz­tof Komeda – Moja Ballada i The Complete Recor­dings of Krzysz­tof Komeda. Z Komedą wystąpił latem 1965 roku na festi­wa­lu w Bledzie w Jugosławii. 

Nieza­leż­nie od współ­pra­cy z Trzaskow­skim i Komedą, Muniak grał ze Stańką, którego zespół Jazz Darings – po dojściu Zbignie­wa Seiferta w 1968 roku – zmienił nazwę na Tomasz Stańko Quintet. Z tym zespołem nagrał płyty w Polsce Music for K (1970) i Stańko (W Pałacu Pryma­sow­skim) (1973) oraz w Niemczech Jazzmes­sa­ge from Poland (1972) i Purple Sun (1973). W 1973 roku koncerty Muniaka z Kwinte­tem Stańki wywołały sensację na festi­wa­lu w norwe­skim Pori i podczas trasy koncer­to­wej w USA, m.in. w Nowym Jorku i na Newport Jazz Festival. 

W drugiej połowie lat 60., po przepro­wa­dze­niu się z Krakowa do Warszawy, dostał etat w Orkie­strze Polskie­go Radia pod dyrekcją Edwarda Czernego i Bogusła­wa Klimczu­ka. Brał udział w niezli­czo­nych sesjach radio­wych, nagrywał m.in. muzykę Jerzego "Dudusia" Matusz­kie­wi­cza do słynnych seriali telewi­zyj­nych. Był też, jak się okazało, jednym z pierw­szych jazzma­nów, którzy podjęli współ­pra­cę z muzykami rocko­wy­mi, jeszcze przed Zbignie­wem Namysłow­skim i Włodzi­mie­rzem Nahornym. W 1967 roku grał w sekcji dęciaków na pierw­szym albumie Czesława Niemena z Akware­la­mi "Dziwny jest ten świat". 

Udzielał się również w wielu innych forma­cjach muzycz­nych: wystę­po­wał w Orkie­strze Polskie­go Radia i Telewi­zji Studio S1 pod dyrekcją Andrzeja Trzaskow­skie­go, grał w Big Bandzie Polskie­go Radia i Studiem Jazzowym Polskie­go Radia pod dyrekcją Jana Ptaszyna Wróblew­skie­go, był muzykiem sesyjnym, nagrywał muzykę rozryw­ko­wą; z jego umiejęt­no­ści korzy­sta­li: Niebie­sko-Czarni, Dżamble, Skaldo­wie, Quorum, Maryla Rodowicz, Stan Borys, Piotr Figiel, No To Co, duet Danuta Rinn i Bogdan Czyżewski. 

Okresowo, przez część lat 70., grał muzykę taneczną na luksu­so­wych statkach pasażer­skich Norwe­gian Cruise Line – kilka­krot­nie opłynął Ziemię. 

W latach 1972–1977 wystę­po­wał okazjo­nal­nie z innymi lumina­rza­mi polskie­go jazzu w Stowa­rzy­sze­niu Popie­ra­nia Prawdzi­wej Twórczo­ści "Chałtur­nik" – zespole parodiu­ją­cym popular­ne przeboje. Najwięk­szym jego hitem było "Kto tak pięknie gra?" – śpiewana przez Muniaka parafra­za przed­wo­jen­ne­go standar­du Sweet Sue. Pod koniec 1974 roku ogromną popular­ność przynio­sła mu śpiewana w duecie z Łucją Prus piosenka "Moja droga, ja Cię kocham", będąca zabawną parodią hitu Bobby'ego Vintona pt. "My Melody of Love" (kilka miesięcy wcześniej orygi­nal­ny utwór śpiewany przez Vintona zajął pierwsze miejsce na amery­kań­skiej liście przebo­jów Billbo­ard Hot 100).

Muniak jako lider i uznany artysta

Od 1976 roku Muniak grał z własnymi zespo­ła­mi. Po ponownym sprowa­dze­niu się do Krakowa zadebiu­to­wał w roli lidera z autor­skim Kwinte­tem, do którego pozyskał zdolnych muzyków młodego pokole­nia: perku­si­stę Jerzego Bezuchę, gitarzy­stę Marka Bliziń­skie­go, basistę Andrzeja Dechnika i pianistę Pawła Perliń­skie­go. W 1979 roku utworzył autorski kwartet z gitarzy­stą Jarosła­wem Śmietaną, a następ­nie powołał do życia grupę Janusz Muniak Quartet. W tym czasie został wybrany prezesem Oddziału Krakow­skie­go Polskie­go Stowa­rzy­sze­nia Jazzo­we­go. Wbrew kryzy­so­wi i trudno­ściom finan­so­wym konty­nu­ował kolejne edycje Zaduszek Jazzo­wych w Krakowie – najstar­sze­go festi­wa­lu jazzo­we­go w Europie. 

W 1978 roku, w dorocz­nej ankiecie wpływo­we­go pisma Down Beat, amery­kań­scy krytycy muzyczni wymie­ni­li nazwisko Muniaka wśród nazwisk najlep­szych sakso­fo­ni­stów tenoro­wych zasłu­gu­ją­cych na szerokie uznanie. 

W 1980 roku koncert Kwartetu Janusza Muniaka z Donem Cherrym należał do najwięk­szych sensacji Jazz Jamboree. 

W 1985 roku zespół Muniaka wystąpił na Jazz Jamboree z legen­dar­nym pianistą Hankiem Jonesem. 

Muniak koncer­to­wał z własnymi zespo­ła­mi w kraju i zagra­ni­cą. Wielo­krot­nie wystę­po­wał na festi­wa­lach jazzo­wych: Zaduszki Jazzowe w Krakowie, Jazz Jamboree, Letni Festiwal Jazzowy w Piwnicy pod Baranami w Krakowie – Summer Jazz Festival Kraków, Festival Inter­na­tio­nal de Jazz de Montréal (Kanada), Lever­ku­se­ner Jazzta­gen, Jazz Meeting Berlin, Berliner Jazz Tage, Inter­na­tio­nal New Jazz Meeting Burg Altena, Inter­na­tio­na­le Jazzwo­che Burghau­sen, Palatia Jazz Festival (Niemcy), Gulf Jazz Nights (Zjedno­czo­ne Emiraty Arabskie), Montreux Jazz Festival (Szwaj­ca­ria), Pori Jazz Festival (Finlan­dia), Jazz en Nord, Jazzy Colours Festival (Francja), Umbria Jazz Festival (Włochy), London Jazz Festival (Anglia), Kongs­berg Jazz Festival (Norwegia), Stockholm Jazz Festival (Szwecja), Copen­ha­gen Jazz Festival (Dania), North Sea Jazz Festival (Holandia), Brati­sla­va Jazz Days – Brati­sla­vske Jazzove Dni (Słowacja).

Jego kilku­dzie­się­cio­let­nia kariera obfito­wa­ła we współ­pra­cę m.in. z Tomaszem Stańką, Zbignie­wem Seifer­tem, Krzysz­to­fem Komedą, Adamem Makowi­czem, Wojcie­chem Karola­kiem, Janem Ptaszy­nem Wróblew­skim, Zbignie­wem Namysłow­skim, Andrze­jem Trzaskow­skim, Krzysz­to­fem Sadow­skim, Andrze­jem Dąbrow­skim, Włodzi­mie­rzem Nahornym, Romanem Dylągiem, Janem Jarczy­kiem, Ryszar­dem Styłą, Jarosła­wem Śmietaną, Ewą Bem, Łucją Prus, Andrze­jem Zauchą, Andrze­jem Rosie­wi­czem, Michałem Urbania­kiem. Okazjo­nal­nie koncer­to­wał i nagrywał z zespo­ła­mi: Novi Singers, Dżamble, Skaldo­wie, Bemibek, Bemibem i Dżem. 

Miał okazję grać z takimi muzykami jak: Ronnie Burrage, George Cables, James Cammack, Don Cherry, Ted Curson, Art Farmer, Eddie Gladden, Dexter Gordon, Eddie Hender­son, Freddie Hubbard, Hank Jones, Rusty Jones, Nigel Kennedy, Brani­slav Lala Kovačev, Joe Lovano, Branford Marsalis, Wynton Marsalis, Hank Mobley, Bennie Maupin, Emil Mangels­dorff, Takeo Moriyama, Joe Newman, Sal Nistico, Jasper van ’t Hof, Aladár Pege, Rufus Reid, Akira Sakata, Archie Shepp, Charlie Ventura, Yōsuke Yamashita. 

Od 1992 prowa­dził w Krakowie Jazz Club "U Muniaka" przy ul. Floriań­skiej 3. Klub Muniaka zdobył popular­ność; na koncer­tach spoty­ka­no muzyków z całego świata, pracow­ni­ków Konsu­la­tu USA i goszczą­cych w Krakowie przed­sta­wi­cie­li Depar­ta­men­tu Stanu USA, np. Condo­le­ez­zę Rice. W klubie odbyły się ważne wystawy malar­stwa i rzeźby najbliż­szych przyja­ciół Muniaka: Zbignie­wa Rabsz­ty­na (1992) i Wojcie­cha Firka (1993). Naukę u Muniaka – w jego krakow­skim klubie i podczas Jazzo­we­go Campingu na Kalatów­kach – pobie­ra­li niemal wszyscy polscy muzycy grający dziś jazz głównego nurtu – od Leszka Możdżera i Pawła Kaczmar­czy­ka po najmłod­sze pokolenie. 

Według czaso­pi­sma Jazz Forum – European Jazz Magazine, w plebi­scy­cie Jazz Top 2011, Janusz Muniak został uznany za najlep­sze­go sakso­fo­ni­stę w Polsce.

=== Śmierć ===

W sylwe­stro­wą noc z 2015 na 2016 Muniak grał po raz ostatni w swoim krakow­skim klubie. Na początku stycznia trafił z rozle­głym zawałem serca do szpitala w Krakowie, gdzie leczono go po wprowa­dze­niu w stan śpiączki farma­ko­lo­gicz­nej. Zmarł w niedzie­lę 31 stycznia 2016 roku o godz. 13:10. Pogrzeb, poprze­dzo­ny mszą świętą żałobną w kaplicy cmentar­nej, odbył się w piątek 5 lutego 2016 roku o godzinie 13.40 na Cmenta­rzu Rakowic­kim w Krakowie. Artysta spoczął tam w Alei Zasłużonych. 


Dyskografia 15

No To Co - Cztery pory roku

Cztery pory roku

No To Co
  • Wytwórnia: Pronit
  • Numer katalogowy: XL/SXL 0668
  • Nośnik: LP
  • Data wydania: 1970
No To Co - Cztery pory roku plus Zielona łączka

Cztery pory roku plus Zielona łączka

No To Co
  • Wytwórnia: Yesterday
  • Numer katalogowy: 830988512-2
  • Nośnik: CD
  • Data wydania: 2000
  • Opakowanie: digipack
Skaldowie - Historia zespołu Skaldowie

Historia zespołu Skaldowie

Skaldowie
  • Wytwórnia: Kameleon Records
  • Numer katalogowy: KAMCD 14
  • Nośnik: CD
  • Data wydania: 2016
  • Dodatkowa informacja: Nagrania archiwalne z lat 1969-1979
Stan Borys - Krzyczę przez sen

Krzyczę przez sen

Stan Borys
Stan Borys - Krzyczę przez sen plus Szukam przyjaciela

Krzyczę przez sen plus Szukam przyjaciela

Stan Borys
  • Wytwórnia: Yesterday
  • Numer katalogowy: 830988517-2
  • Nośnik: CD
  • Data wydania: 2000
  • Opakowanie: digipack
Niebiesko - Czarni - Rock Opera Naga

Rock Opera Naga

Niebiesko - Czarni
Niebiesko - Czarni - Rock Opera Naga vol.1

Rock Opera Naga vol.1

Niebiesko - Czarni
Maryla Rodowicz - Rok

Rok

Maryla Rodowicz
Dżamble - Święto strachów - Radio recordings 1969-1970

Święto strachów - Radio recordings 1969-1970

Dżamble
  • Wytwórnia: Kameleon Records
  • Numer katalogowy: KAMLP 21
  • Nośnik: LP
  • Data wydania: 2018
  • Dodatkowa informacja: nakład limitowany, 100 egzemplarzy, żółty winyl, booklet
Skaldowie - Ty

Ty

Skaldowie
  • Wytwórnia: Kameleon Records
  • Numer katalogowy: KAMCD 05
  • Nośnik: CD
  • Data wydania: 2011
Dżamble - Wołanie o słońce nad światem

Wołanie o słońce nad światem

Dżamble
Dżamble - Wołanie o słońce nad światem

Wołanie o słońce nad światem

Dżamble
  • Wytwórnia: Polskie Nagrania "Muza"
  • Numer katalogowy: PNCD 1520
  • EAN: 5907783425202
  • Nośnik: CD
  • Data wydania: 2013
  • Opakowanie: digipack
Skaldowie - Wszystkim zakochanym

Wszystkim zakochanym

Skaldowie
  • Wytwórnia: Kameleon Records
  • Numer katalogowy: KAMCD 06
  • Nośnik: CD
  • Data wydania: 2013
Maryla Rodowicz - Wyznanie

Wyznanie

Maryla Rodowicz
  • Wytwórnia: Pronit
  • Numer katalogowy: XL / SXL 0806
  • Nośnik: LP
  • Data wydania: 1972
Maryla Rodowicz - Żyj mój świecie / Wyznania

Żyj mój świecie / Wyznania

Maryla Rodowicz
  • Wytwórnia: Andromeda
  • Numer katalogowy: CD-403
  • Nośnik: CD
  • Data wydania: 2000

Chcesz pomóc? Wesprzyj nas drobną kwota na Patronite.pl

Wesprzyj nas na Patronite.pl

#KULTURAWSIECI

Chcesz pomóc? Wesprzyj nas drobną kwota na Patronite.pl

Wesprzyj nas na Patronite.pl

#KULTURAWSIECI