Wojciech Młynarski
Muzyk

Biografia

Wojciech Marian Młynar­ski (ur. 26 marca 1941 w Warsza­wie, zm. 15 marca 2017 tamże) – polski poeta, reżyser i wykonaw­ca piosenki autor­skiej, satyryk, artysta kabare­to­wy, autor tekstów piosenek i librett, tłumacz, znany przede wszyst­kim z autor­skich recitali; członek Stowa­rzy­sze­nia Pisarzy Polskich. Przez niektó­rych autorów uznawany za najwy­bit­niej­sze­go twórcę tekstów w powojen­nej historii kabaretu literac­kie­go w Polsce.

Debiu­to­wał w początku lat 60. w studenc­kim kabare­cie klubu "Hybrydy", był autorem i reżyse­rem dwóch progra­mów kabaretu: "Radosna gęba stabi­li­za­cji" (1962) oraz "Ludzie to kupią" (1963).

Swoje piosenki wykony­wał sam, jednak wiele z nich zyskało rozgłos w wykona­niu innych wykonaw­ców, m.in. zespołu Raz, Dwa, Trzy, zespołu Alibabki, Michała Bajora, Hanny Banaszak, Ewy Bem, zespołu 2 plus 1, Haliny Frącko­wiak, Edyty Geppert, Anny German, Ireny Jaroc­kiej, Kaliny Jędrusik, Krystyny Konar­skiej, Haliny Kunic­kiej, Krzysz­to­fa Krawczy­ka, Dany Lerskiej, Grażyny Łobaszew­skiej, Alicji Majew­skiej, Krystyny Prońko, Łucji Prus, zespołu Quorum, Maryli Rodowicz, Ireny Santor, zespołu Skaldo­wie, Jaremy Stępow­skie­go, Janusza Szroma, Grażyny Świtały, Agniesz­ki Wilczyń­skiej, Zbignie­wa Wodec­kie­go, Macieja Maleń­czu­ka i Andrzeja Zauchy.

Był autorem przekła­dów piosenek z musicali: Kabaret, Jesus Christ Super­starChicago. Na scenie Teatru Ateneum reali­zo­wał również programy autor­skie poświę­co­ne wybitnym artystom i twórcom, m.in.: Brelowi, Hemarowi, Ordonów­nie oraz Wysoc­kie­mu, jak również Brassen­so­wi – w Teatrze Rampa (częścio­wy przekład, scena­riusz, reżyse­ria). Należał również do rady progra­mo­wej Teatru Rozmaitości.

Studia i Hybrydy

Na czwartym roku studiów, w roku 1960, Młynar­ski włączył się w nurt kultury studenc­kiej i wkrótce stał się jednym z najle­piej rozpo­zna­wal­nych jej twórców, a z perspek­ty­wy następ­nych dziesię­cio­le­ci – także jednym z najwy­bit­niej­szych, obok Agniesz­ki Osiec­kiej, Jonasza Kofty, Michała Tarkow­skie­go, Jacka Kleyffa i Janusza Weissa. Przed szerszą publicz­no­ścią zadebiu­to­wał jeszcze w tym samym roku w teatrze klubu studenc­kie­go "Hybrydy"; wkrótce potem Jan Pietrzak, podów­czas kierow­nik Studenc­kie­go Teatru Hybrydy, zaofe­ro­wał mu przygo­to­wa­nie programu kabare­to­we­go w tym samym klubie.

Napisany i wyreży­se­ro­wa­ny przez Wojcie­cha Młynar­skie­go program kabare­to­wy Radosna gęba stabi­li­za­cji miał premierę w listo­pa­dzie 1962. Program dostrze­gła krytyka, cieszył się też sporym powodze­niem wśród publicz­no­ści, zwłasz­cza że stanowił zwrot w historii kabaretu studenc­kie­go w Warsza­wie, który do tej pory miał charak­ter bardziej pur-nonsen­sow­ny i poetycki. Tymcza­sem teksty Młynar­skie­go drwiły ze wszyst­kich ikon tzw. małej stabi­li­za­cji: z wygod­nic­twa i snobizmu, badyla­rzy i Matysia­ków, wreszcie z konkret­nych osób: Violetty Villas, Andrzeja Wajdy, Lopka Krukow­skie­go, Leopolda Tyrmanda czy KTT.

W maju 1963 premierę miał kolejny program, również stworzo­ny przede wszyst­kim przez Młynar­skie­go: Ludzie to kupią. Przed­sta­wie­nie po raz kolejny okazało się sukcesem: frekwen­cja była spora, program nagro­dzo­no także na Ogólno­pol­skim Przeglą­dzie Kabare­tów Studenc­kich. W nagrodę zespół pojechał do Paryża, gdzie miał okazję zapre­zen­to­wać swoje piosenki na Festi­wa­lu Kultury Studenckiej.

Również w 1963 Młynar­ski zaczął prezen­to­wać swoje utwory podczas, organi­zo­wa­nych przez nowo powstały Program III Polskie­go Radia, Giełd Piosenek, Kompo­zy­to­rów i Autorów. Dzięki temu pewien rozgłos zyskały jego utwory Pitekan­tro­pus, Z kim ci będzie tak źle jak ze mną czy Niedzie­la na Głównym. Ta ostatnia była pierwszą piosenką wykony­wa­ną przez samego autora, którą, za wstawien­nic­twem Kazimie­rza Rudzkie­go, zgodziło się wyemi­to­wać Polskie Radio. Z tego okresu pochodzą również jego pierwsze przeboje: Ludzie to kupią, Pożegna­nie szanso­nist­ki, Ulica Żabia, Ulica Kubusia Puchatka, Po prostu wyjedź w Biesz­cza­dy oraz Jesienny pan, tę ostatnią w 1963 zaśpie­wa­ła na płycie Krystyna Konarska.

Młynar­ski pozostał związany z "Hybry­da­mi" do końca studiów pod koniec 1963 roku. Choć promotor jego pracy magister­skiej na temat twórczo­ści Witka­ce­go, prof. Stefan Żółkiew­ski, propo­no­wał mu pozosta­nie na uczelni w charak­te­rze asysten­ta, Młynar­ski zdecy­do­wał o poświę­ce­niu się raczej pracy artystycz­nej. Za namową Romana Orłowa, swojego brata ciotecz­ne­go i jedno­cze­śnie kompo­zy­to­ra, posta­no­wił spróbo­wać swoich sił jako profe­sjo­nal­ny autor piosenek. W tym okresie wypro­wa­dził się wraz z matką, podów­czas pracow­ni­cą Polskie­go Radia, z domu rodzin­ne­go i przeniósł do przyzna­ne­go im miesz­ka­nia przy ulicy Lwowskiej, w którym mieszkał praktycz­nie do końca życia.

Lata 60.: Opole i Dudek

Pierwsze próby zgłosze­nia piosenek duetu Orłow-Młynar­ski do Polskie­go Radia zostały odrzu­co­ne przez Włady­sła­wa Szpil­ma­na. Wielkim sukcesem okazał się dla Młynar­skie­go II Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu, w którym jego piosenki wygrały w obu głównych katego­riach: w katego­rii piosenki rozryw­ko­wo-tanecz­nej wygrała ex aequo piosenka duetu Orłow-Młynar­ski Z kim ci będzie tak źle jak ze mną śpiewana przez Kalinę Jędrusik, z kolei Krystyna Konarska wygrała w katego­rii piosenki literac­ko-aktor­skiej utworem Spalona ziemia, także tych samych autorów.

III edycja festi­wa­lu okazała się dla Młynar­skie­go jeszcze większym sukcesem: w katego­rii piosenka estra­do­wa ex aequo zwycię­ży­ły dwie jego piosenki: śpiewane przez niego samego Światowe życie oraz Polska miłość w wykona­niu Hanny Skarżan­ki. Młynar­ski odebrał także nagrodę Rady Naczel­nej ZSP dla najlep­sze­go wykonaw­cy piosenki studenc­kiej oraz wyróż­nie­nie za piosenkę Trochę miejsca (muz. Piotr Figiel).

Powodze­nie na festi­wa­lach w Opolu spowo­do­wa­ło szereg zamówień na piosenki. Spalona ziemia oraz kilka­na­ście nowych utworów znalazło się w warstwie muzycz­nej serialu telewi­zyj­ne­go Wojna domowa (1965), scena­rzy­sta Jacek Fedoro­wicz zamówił także dziesięć piosenek, które znalazły się w komedii muzycz­nej Kochajmy Syrenki (1966).

W latach 60. współ­pra­co­wał z wieloma kabare­ta­mi literac­ki­mi, m.in. z założo­nym wspólnie z Maciejem Zembatym Dresz­czow­cem (1963–1964), Owcą, U Lopka (1963) i Dudkiem (1965–1975 i ponownie w latach 1988–1990). Utwory z tego okresu to m.in.: W Polskę idziemy, Po prostu wyjedź w Biesz­cza­dy, Ludzie to kupią, W co się bawić. Wiele z nich w formie humory­stycz­nej porusza­ło realne problemy społecz­ne, wobec czego krytyka ukuła na piosenki Młynar­skie­go termin śpiewa­nych felie­to­nów. W okresie współ­pra­cy z Kabare­tem Dudek Młynar­ski napisał szereg piosenek wspólnie z Jerzym Wasow­skim, w tym wykony­wa­ną przez Wiesława Gołasa W Polskę idziemy, a także Ballada o dzikim zacho­dziePo co babcię dener­wo­wać, które sam Młynar­ski wiele lat później uznał za najbar­dziej charak­te­ry­stycz­ne dla swojej ówcze­snej twórczości.

W latach 1964–1966 pracował również w Redakcji Rozrywki Telewi­zji Polskiej. Stworzył wówczas cykl Porady sercowe, w tym utwór Polska miłość, a także piosenkę Niedzie­la na Głównym (1964) nawią­zu­ją­cą do Dimanche à Orly Gilberta Bécaud. Również dla Telewi­zji Polskiej napisał w 1968 libretto do operetki Marka Sarta Butter­fly cha-cha. W 1964 ożenił się z aktorką Adrianną Godlew­ską, w rok później urodziła się ich pierwsza córka, Agata; młodsza, Paulina, przyszła na świat w 1970. Pod koniec dekady Młynar­ski zajmował się głównie twórczo­ścią literac­ką, jego wiersze i teksty druko­wa­ła m.in. "Filipin­ka".

W tym okresie zaczął również wystę­po­wać z autor­ski­mi recita­la­mi, podczas których prezen­to­wał własne piosenki i tłuma­cze­nia piosenek innych artystów we własnym wykona­niu. Podczas pierw­szych tournée po Polsce wystę­po­wał wspólnie z Aliną Janowską, później z Joanną Rawik, wreszcie z Igą Cembrzyńską.

Lata 70.

W latach 70. zaczął pisać większe formy, zwłasz­cza libretta operowe i musica­lo­we. W 1972 na scenie Teatru Wielkie­go w Łodzi odbyła się premiera Henryka VI na łowach, opery Wojcie­cha Bogusław­skie­go do której Młynar­ski napisał zupełnie nowe libretto, natomiast muzykę zaadap­to­wał Jerzy Dobrzań­ski z dwóch oper Karola Kurpiń­skie­go: LucyferJadwiga, królowa Polski. W 1976 premierę w warszaw­skiej Warszaw­skiej Operze Kameral­nej miała opera Kalmora Kurpiń­skie­go, również z nowym libret­tem pióra Młynarskiego.

Do końca dekady stworzył także słowa i piosenki do musicali Cień, Awantura w Recco (do muzyki Macieja Małec­kie­go), Wesołego powsze­dnie­go dnia, Nędzy uszczę­śli­wio­nej epilog (do muzyki Jerzego Derfla), i Niedo­pa­so­wa­ni, czyli Goliath i Wieloryb (wspólnie z Krzysz­to­fem Dzikow­skim, muz. Marek Sart). Był także autorem nowych librett lub tłuma­czeń operetki Życie paryskie Jacques’a Offen­ba­cha oraz musicali Jesus Christ Super­star, Huśtawka, Fanta­stics, Chicago i Kabaret.

W 1976 był jednym z sygna­ta­riu­szy Memoria­łu 101 polskich intelek­tu­ali­stów prote­stu­ją­cych przeciw­ko plano­wa­nym zmianom w Konsty­tu­cji Polskiej Rzeczy­po­spo­li­tej Ludowej. Młynar­ski niemal od początku kariery miewał problemy z cenzurą w PRL. Już w 1968 próbował opatrzyć swoją piosenkę Lubię wrony poważnym komen­ta­rzem, że – wbrew jej słowom – polskie wrony faktycz­nie na zimę odlatują na południe, natomiast do Polski przyla­tu­ją wrony z krajów ówcze­sne­go ZSRR. Cenzor nie zezwolił na "ujawnie­nie takich infor­ma­cji". Ostatecz­nie nazwisko Młynar­skie­go znalazło się na specjal­nej liście, na której umiesz­czo­no autorów pod szcze­gól­nym nadzorem cenzury. Tomasz Strzy­żew­ski w swojej książce o cenzurze w PRL publi­ku­je poufną instruk­cję cenzor­ską z 21 lutego 1976 Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publi­ka­cji i Widowisk, na której umiesz­czo­no nazwisko satyryka oraz nastę­pu­ją­ce wytyczne: "Wszyst­kie własne publi­ka­cje autorów z poniż­szej listy zgłasza­ne przez prasę i wydaw­nic­twa książ­ko­we oraz wszyst­kie przypad­ki wymie­nia­nia ich nazwisk należy sygna­li­zo­wać kierow­nic­twu Urzędu, w porozu­mie­niu z którym może jedynie nastąpić zwolnie­nie tych materia­łów. Zapis nie dotyczy radia i TV, których kierow­nic­two we własnym zakresie zapewnia przestrze­ga­nie tych zasad. Treść niniej­sze­go zapisu przezna­czo­na jest wyłącz­nie do wiado­mo­ści cenzorów". Ostatecz­nie zapis cenzor­ski na twórczość Młynar­skie­go zdjęto po ponad roku.

W 1979 na świat przyszło trzecie dziecko Młynar­skie­go, Jan Młynar­ski, później­szy kompo­zy­tor muzyki elektro­nicz­nej, multiin­stru­men­ta­li­sta i wokalista.

Lata 80.

Wprowa­dze­nie stanu wojen­ne­go w Polsce zastało Młynar­skie­go i Jerzego Derfla w Szwaj­ca­rii, gdzie obaj przeby­wa­li na zapro­sze­nie siostry Młynar­skie­go, Barbary. 13 grudnia 1981 dali zapla­no­wa­ny wcześniej koncert w Domu Polskim w Zurychu, który przero­dził się w demon­stra­cję solidar­no­ści z Polakami. Podczas tego samego wyjazdu Młynar­ski odwie­dził też po raz ostatni Artura Rubin­ste­ina w jego domu w Genewie. Choć wielu artystów korzy­sta­ło z okazji, by pozostać na stałe na emigra­cji, Młynar­ski podjął decyzję o powrocie; do Warszawy przyle­ciał 27 stycznia 1982, ostatnim na wiele miesięcy samolo­tem łączącym Warszawę z zagranicą.

W odpowie­dzi na bojkot, jakim wielu ludzi kultury objęło występy w Telewi­zji Polskiej w czasie stanu wojen­ne­go, Młynar­ski wraz z prof. Bohdanem Korze­niew­skim i prof. Zbignie­wem Raszew­skim wystąpił z Rady Artystycz­nej Związku Artystów Scen Polskich, za co w 1986 ponownie został objęty zakazem występów i publikacji.

Mimo kłopotów z cenzurą w 1987 uhono­ro­wa­ny został Nagrodą Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczo­ści. Rok później, wspólnie z wielo­let­nim partne­rem scenicz­nym Jerzym Derflem, otrzymał nagrodę kultu­ral­ną "Solidar­no­ści" za recital Róbmy swoje i za tytułową piosenkę, która stała się jednym z niefor­mal­nych hymnów opozycji demokratycznej.

Na jubile­uszo­wym XXV Krajowym Festi­wa­lu Piosenki Polskiej w Opolu odbył się 25 czerwca 1988 r. koncert monogra­ficz­ny z okazji dwudzie­sto­pię­cio­le­cia również pracy twórczej Wojcie­cha Młynar­skie­go, pt. Róbmy swoje, z udziałem bardzo licznych wykonaw­ców. Koncert ten Wojciech Młynar­ski osobi­ście obiecał publicz­no­ści już podczas festi­wa­lu rok wcześniej, żartując, że będzie pierw­szym w historii wykonaw­cą, który będzie miał koncert monogra­ficz­ny w Opolu za życia (co było prawdą). Podczas koncertu wręczono mu list gratu­la­cyj­ny od ministra kultury i sztuki Aleksan­dra Krawczuka.

Po roku 2000

31 stycznia 2003 w Teatrze Ateneum odbyła się premiera przygo­to­wa­ne­go przez Magdę Umer widowi­ska Młynar­ski, czyli trzy elementy, będącego swoistym hołdem dla autora piosenek na czter­dzie­sto­le­cie jego pracy artystycz­nej. W listo­pa­dzie tego roku Młynar­ski dał również cykl benefi­sów pod wspólnym tytułem Czter­dzie­cha. Koncerty podsu­mo­wy­wa­ły cztery dekady twórczo­ści Młynar­skie­go, prezen­to­wa­ły zarówno jego najdaw­niej­sze piosenki, tłuma­cze­nia piosenek innych autorów, jak i najśwież­sze śpiewane felie­to­ny komen­tu­ją­ce aktualną sytuację w Polsce i na świecie. Wybór piosenek został później wydany na płycie CD pod tym samym tytułem.

Teksty autor­stwa lub w przekła­dzie Wojcie­cha Młynar­skie­go zostały zamiesz­czo­ne w książce "Moje ulubione drzewo, czyli Młynar­ski obowiąz­ko­wo" wydanej w 2007 przez Społecz­ny Instytut Wydaw­ni­czy "Znak" ().

24 września 2007 ukazała się płyta zespołu Raz, Dwa, Trzy Młynar­ski złożona w całości z inter­pre­ta­cji piosenek zareje­stro­wa­nych podczas koncertu w studio imienia Agniesz­ki Osiec­kiej. W kolej­nych miesią­cach płyta dotarła do pierw­sze­go miejsca na liście najczę­ściej kupowa­nych płyt w Polsce, a następ­nie status złotej i platy­no­wej płyty. Album uzyskał także nagrodę Fryde­ry­ka 2008 dla najlep­sze­go albumu muzyki popularnej.

W 2008 ukazała się autorska płyta Wojcie­cha Młynar­skie­go i Włodzi­mie­rza Nahor­ne­go zatytu­ło­wa­na Wojciech Młynar­ski /​ Włodzi­mierz Nahorny – Pogadaj Ze Mną, z udziałem wokali­stów Agniesz­ki Wilczyń­skiej i Janusza Szroma – gościn­nie Kayah i Zbignie­wa Zamachow­skie­go oraz plejady polskich muzyków jazzo­wych. Płyta zdobyła miano Złotej Płyty. Na potrzeby koncer­tów z progra­mem z płyty, napisał, w formie krótkich zapowie­dzi nawią­zu­ją­cych do tekstów piosenek, tekst dla narra­to­ra (którym był na tych koncer­tach do 2015).

W 2013 odbyła się I edycja Festi­wa­lu Twórczo­ści Wojcie­cha Młynar­skie­go w Sopocie z udziałem artysty.

W 2014 ukazała się płyta Tutaj mieszkam, na którą teksty napisał do muzyki Włodzi­mie­rza Nahor­ne­go, Jerzego Matusz­kie­wi­cza, Andrzeja Jagodziń­skie­go i Włodzi­mie­rza Korcza. Płyta dostała nagrodę Fryde­ry­ka 2016.

W styczniu 2017 ukazał się zbiór jego wierszy i piosenek "Od oddechu do oddechu". W marcu 2018 ukazały się dwie nowe książki o Wojcie­chu Młynar­skim "Rozmowy" z córką Agatą Młynar­ską oraz "W Polskę idziemy" wybór wierszy i piosenek.


Chcesz pomóc? Wesprzyj nas drobną kwota na Patronite.pl

Wesprzyj nas na Patronite.pl

#KULTURAWSIECI

Chcesz pomóc? Wesprzyj nas drobną kwota na Patronite.pl

Wesprzyj nas na Patronite.pl

#KULTURAWSIECI